News

Krajowy system cyberbezpieczeństwa (KSC) po nowelizacji: checklista UKSC i NIS2 do 3 kwietnia 2027

News | 20.11.2026

Pentester podłączył laptopa do gniazdka sieciowego w pensjonacie i dotarł do sieci dyspozytorni miejskiego przedsiębiorstwa energetycznego. Mógłby odciąć prąd i wodę 40 000 gospodarstw domowych. Tak wyglądał test w Stadtwerke Ettlingen w Niemczech i tak w praktyce brzmi pytanie, które zada audytor KSC: kto i co może się podłączyć do Państwa sieci? Nowelizacja ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa (UKSC) obowiązuje od 3 kwietnia 2026 r., a do 3 kwietnia 2027 r. podmioty kluczowe i ważne muszą mieć działający SZBI, obsługę incydentów i dostęp do systemu S46. Poniżej checklista NIS2 i UKSC dla działów IT i CISO: terminy, obowiązki i dowody, które trzeba mieć w ręku. Przygotował ją Softprom — value-added dystrybutor IT od 1999 r., działający w Polsce, Europie Środkowej i Wschodniej, na Kaukazie i w Azji Środkowej, oficjalny dystrybutor macmon NAC marki Belden. Pełna wersja z testem 12 pytań i planem działania jest do pobrania w PDF.

Czym jest krajowy system cyberbezpieczeństwa (KSC) i co zmienia nowelizacja UKSC

Krajowy system cyberbezpieczeństwa (KSC) to ustawowa sieć podmiotów, organów nadzoru i zespołów CSIRT, które wspólnie chronią sieci i systemy informatyczne w Polsce. Ramy wyznacza ustawa z 5 lipca 2018 r. o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa, czyli ustawa o KSC albo UKSC. „KSC” mówi się o systemie, „UKSC” o akcie prawnym.

Nowelizacja z 23 stycznia 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 252) wdraża dyrektywę NIS2 (NIS 2) i obowiązuje od 3 kwietnia 2026 r. Zmienia trzy rzeczy:

  • Zakres. Wcześniej ustawa obejmowała wąską grupę operatorów wyznaczanych decyzją. Teraz obejmuje podmioty kluczowe i ważne z kilkunastu sektorów, które same sprawdzają, czy podlegają ustawie.
  • Obowiązki. SZBI z szacowaniem ryzyka, zgłaszanie incydentów, bezpieczeństwo łańcucha dostaw, regularne audyty.
  • Odpowiedzialność. Kierownik podmiotu odpowiada osobiście, także wtedy, gdy powierzył zadania innej osobie.

NIS2 – kogo dotyczy: podmiot kluczowy czy podmiot ważny?

NIS2 w Polsce dotyczy przede wszystkim średnich i dużych firm (według unijnej definicji MŚP) z sektorów wymienionych w załącznikach nr 1 i 2 do ustawy o KSC. Część podmiotów podlega ustawie niezależnie od wielkości. Status ustala sama firma: to samoidentyfikacja, nie decyzja urzędu.

Kategoria / sektory Nadzór, audyt, kara

Podmiot kluczowy — duże firmy z załącznika nr 1: energetyka, transport, bankowość i infrastruktura rynków finansowych, ochrona zdrowia, woda pitna i ścieki, infrastruktura cyfrowa, zarządzanie usługami ICT, przestrzeń kosmiczna, podmioty publiczne

Nadzór pełny. Audyt co najmniej raz na 3 lata. Kara do 10 mln € lub 2% przychodów

Podmiot ważny — średnie firmy z załącznika nr 1 oraz firmy z załącznika nr 2: usługi pocztowe i kurierskie, odpady, chemikalia, żywność, produkcja (m.in. wyroby medyczne, elektronika, maszyny, pojazdy), dostawcy usług cyfrowych, badania naukowe, pozostałe podmioty publiczne

Nadzór następczy, zwykle po incydencie. Kara do 7 mln € lub 1,4% przychodów

Szpitale należą do sektora ochrony zdrowia z załącznika nr 1. Zakłady produkcyjne trafiają do załącznika nr 2. Samorządy są podmiotami publicznymi, a Minister Cyfryzacji wpisuje je do wykazu z urzędu. Pełną listę sektorów i rodzajów działalności podaje Ministerstwo Cyfryzacji.

Terminy UKSC: wykaz KSC, system S46 i pierwszy audyt

Najbliższy twardy termin to 3 kwietnia 2027 r.: SZBI, obsługa incydentów i podłączenie do S46. Terminy dotyczą firm, które spełniały kryteria w dniu wejścia nowelizacji w życie.

  • 3 kwietnia 2026 r. Nowelizacja wchodzi w życie i od tego dnia biegną terminy.
  • 3 października 2026 r. Minął termin wniosku o wpis do wykazu KSC. Firma, która spełni kryteria później, składa wniosek w ciągu 6 miesięcy od tego dnia.
  • 3 kwietnia 2027 r. Działający SZBI, procedura obsługi incydentów i korzystanie z systemu S46.
  • 3 kwietnia 2028 r. Pierwszy audyt części podmiotów kluczowych. Od tej daty organy mogą nakładać kary za większość naruszeń.

Co to jest system S46. System S46 to system teleinformatyczny Ministra Cyfryzacji z art. 46 UKSC. Prowadzi się w nim wykaz KSC, zgłasza incydenty i wymienia informacje o zagrożeniach z zespołami CSIRT. Dostęp do platformy S46 Cyber Hub otwiera wpis do wykazu, a logowanie odbywa się przez Węzeł Krajowy (gov.pl, System S46).

Nowelizacja KSC i NIS2 – wymagania i obowiązki: checklista w 4 obszarach

Obowiązki z nowelizacji układają się w cztery obszary. W każdym audytor będzie szukał nie deklaracji, tylko dokumentów, rejestrów i logów.

SZBI według art. 8 UKSC

System zarządzania bezpieczeństwem informacji (SZBI) to polityki, procedury i zabezpieczenia oparte na szacowaniu ryzyka, które muszą działać od 3 kwietnia 2027 r. Obejmuje m.in. zarządzanie aktywami, kontrolę dostępu, ciągłość działania i kryptografię. Ministerstwo Cyfryzacji mówi wprost: kupiona dokumentacja, podpisana przez zarząd i schowana w „szafie NIS2”, nie zapewni realnego cyberbezpieczeństwa. Procedury mają być wdrożone, przetestowane i stosowane. Firmy z systemem zbudowanym według ISO 27001 mogą wykorzystać i dostosować istniejącą dokumentację.

Incydenty poważne: 24 godziny, 72 godziny, 1 miesiąc

  • Wczesne ostrzeżenie: do 24 godzin od wykrycia.
  • Zgłoszenie incydentu: do 72 godzin od wykrycia.
  • Raport końcowy: do 1 miesiąca od zgłoszenia.

W praktyce trzeba z góry wiedzieć, kto wysyła wczesne ostrzeżenie i jaką ścieżką. O 3 w nocy nie ma czasu na ustalanie ról.

Łańcuch dostaw i dostawca wysokiego ryzyka

  • Lista krytycznych dostawców z wymaganiami bezpieczeństwa w umowach, w tym z prawem do audytu.
  • Kto decyduje. Dostawcę wysokiego ryzyka wskazuje Minister Cyfryzacji w decyzji administracyjnej, po opinii Kolegium do Spraw Cyberbezpieczeństwa. Decyzja dotyczy konkretnych typów produktów lub usług ICT, a nie całej oferty firmy.
  • Skutki. Podmioty kluczowe i ważne nie mogą wdrażać wskazanych produktów, a te, które już mają, wycofują w ciągu 7 lat od ogłoszenia decyzji. Dla krytycznych funkcji sieci i usług komunikacji elektronicznej termin wynosi 4 lata.
  • Co z tego wynika dla IT. Żeby wiedzieć, czy decyzja Państwa dotyczy, trzeba mieć rejestr sprzętu z producentem i modelem. Bez inwentaryzacji tego się nie sprawdzi.

Kierownik podmiotu: szkolenie NIS2 i odpowiedzialność zarządu

Kierownik odpowiada za wykonanie obowiązków także wtedy, gdy powierzył je innej osobie. Raz w roku kalendarzowym przechodzi szkolenie z cyberbezpieczeństwa. Zarząd potrzebuje więc regularnych raportów o stanie bezpieczeństwa, a nie zapewnień działu IT.

Sieć pod lupą audytora: inwentaryzacja urządzeń, segmentacja sieci i kontrola dostępu

SZBI zaczyna się od pytania, które w wielu firmach nie ma odpowiedzi: co dokładnie jest podłączone do sieci. Bez tego nie da się rzetelnie oszacować ryzyka, a rejestr aktywów pozostaje arkuszem sprzed pół roku. Poniżej sześć pierwszych pytań z naszego testu. Proszę odpowiedzieć TAK albo NIE według stanu na dziś.

  • Pytanie 1. Czy wiedzą Państwo, ile urządzeń (komputery, drukarki, OT, urządzenia medyczne, IoT) jest w tej chwili podłączonych do Państwa sieci?
    Jak sprawdzić w 15 minut: porównać liczbę adresów MAC widocznych na przełącznikach i aktywnych dzierżaw DHCP z liczbą pozycji w rejestrze urządzeń. Różnica to urządzenia, o których rejestr nie wie. Urządzenia ze stałym IP, częste w OT, w DHCP się nie pojawią, dlatego liczy się też tablice MAC.
  • Pytanie 2. Czy mają Państwo aktualny rejestr aktywów, który można pokazać audytorowi?
    Jak sprawdzić w 15 minut: wybrać losowo 10 urządzeń widocznych w sieci i odszukać je w rejestrze: właściciel, lokalizacja, data ostatniej zmiany.
  • Pytanie 3. Czy nieznane urządzenie podłączone do gniazdka sieciowego zostanie automatycznie zablokowane lub odizolowane?
    Jak sprawdzić w 15 minut: podłączyć niezarejestrowany laptop do gniazdka w sali konferencyjnej. Sprawdzić, czy dostaje adres IP i co widzi w sieci. Od takiego testu zaczęło się wdrożenie w Ettlingen.
  • Pytanie 4. Czy urządzenia OT, medyczne i IoT są w wydzielonych segmentach sieci?
    Jak sprawdzić w 15 minut: nie skanować aktywnie sieci OT ani aparatury medycznej, bo aktywne skanowanie może zakłócić pracę systemów sterowania. Zamiast tego przejrzeć reguły ACL i firewalla między VLAN-em biurowym a strefą OT lub medyczną: czy ruch ograniczono do niezbędnego.
  • Pytanie 5. Czy goście i serwisanci zewnętrzni dostają dostęp tylko do wydzielonej sieci i na określony czas?
    Jak sprawdzić w 15 minut: sprawdzić, czy dostęp serwisanta z ostatniego zlecenia nadal działa: konto VPN, port, hasło.
  • Pytanie 6. Czy od razu dowiedzą się Państwo, że w sieci pojawiło się nowe urządzenie?
    Jak sprawdzić w 15 minut: podłączyć nowe urządzenie i zmierzyć, po jakim czasie i kto dostanie powiadomienie. Jeśli nikt, odpowiedź brzmi NIE.

Każde NIE oznacza urządzenia, których nie widać albo których nikt nie kontroluje. Pytania 7–12 dotyczą procesów: SZBI, zgłaszania incydentów, szkolenia kierownika, dostawców i raportów dla zarządu. Znajdują się w pełnej checkliście razem z interpretacją wyniku.

Czym jest NAC. Network Access Control (NAC) to klasa rozwiązań, które wykrywają każde urządzenie podłączone do sieci, porównują je z listą dozwolonych i automatycznie wpuszczają, izolują albo kierują do właściwego segmentu (VLAN). Segmentacja sieci to podział sieci na strefy, tak aby zainfekowana drukarka nie miała drogi do sterownika linii produkcyjnej czy aparatu medycznego.

Co rozporządzenie 2024/2690 mówi o inwentaryzacji i segmentacji sieci

Ustawa o KSC opisuje obowiązki ogólnie. Najdokładniejszy oficjalny opis środków technicznych NIS2 to rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2024/2690. Wprost wiąże dostawców usług cyfrowych i infrastruktury cyfrowej, a pozostałym pokazuje, jak szczegółowo regulator rozumie „kontrolę dostępu” i „zarządzanie aktywami”. Cztery punkty odpowiadają wprost na pytania 1–6:

  • Pkt 12.4.1: kompletny, dokładny, aktualny i spójny rejestr aktywów, a zmiany w nim zapisywane w sposób identyfikowalny.
  • Pkt 6.7.2(g): tam, gdzie to właściwe, dostęp do sieci wyłącznie dla urządzeń autoryzowanych przez podmiot.
  • Pkt 6.7.2(h): połączenia dostawców usług tylko po wniosku o autoryzację i na określony czas.
  • Pkt 6.8.1–6.8.2: segmentacja sieci według wyników analizy ryzyka, systemy krytyczne dla działania lub bezpieczeństwa w zabezpieczonych strefach, komunikacja między strefami ograniczona do niezbędnej.

Audyt KSC i NIS2: co pokazać audytorowi

Wymóg Dowód i źródło danych

Rejestr aktywów (pkt 12.4)

Aktualny rejestr z historią zmian. Dla urządzeń sieciowych: nazwa, adres IP i MAC, przełącznik i port, VLAN, system operacyjny, data ostatniej aktywności. Źródło: NAC albo CMDB zasilana z NAC

Tylko autoryzowane urządzenia (pkt 6.7.2(g))

Zasady dopuszczania urządzeń i log urządzeń zablokowanych lub odizolowanych, z datą i portem. Źródło: NAC

Dostęp serwisantów (pkt 6.7.2(h))

Rejestr wniosków o dostęp z datą przyznania i wygaśnięcia. Źródło: portal gości w NAC, system zgłoszeń

Segmentacja sieci (pkt 6.8)

Schemat sieci z naniesionymi strefami, udokumentowane reguły segmentacji, plan ich przeglądu. Źródło: dokumentacja sieci, konfiguracja przełączników i firewalli

Architektura sieci (pkt 6.7.2(a))

Zrozumiały i aktualny schemat sieci

Logi

Logi obejmujące dostęp do urządzeń sieciowych i ich użycie. Źródło: SIEM

Kary NIS2 i UKSC: ile ryzykuje firma i kierownik

Kary nakłada organ nadzoru, np. Minister Cyfryzacji albo KNF. Większość z nich można nakładać od 3 kwietnia 2028 r., ale nadzór działa już teraz.

  • Podmiot kluczowy: do 10 mln € lub 2% przychodów, liczy się wyższa kwota.
  • Podmiot ważny: do 7 mln € lub 1,4% przychodów, liczy się wyższa kwota.
  • Naruszenie powodujące poważne zagrożenie (np. dla życia i zdrowia): do 100 mln zł.
  • Kierownik podmiotu: do 300% wynagrodzenia w podmiotach prywatnych, do 100% w publicznych.

Wdrożenie NIS2 krok po kroku: plan do 3 kwietnia 2027

Kolejność ma znaczenie: inwentaryzacja, potem szacowanie ryzyka, potem SZBI, na końcu audyt. SZBI zbudowany na niepełnym spisie urządzeń rozpadnie się przy pierwszym pytaniu audytora.

Teraz (grudzień–styczeń)

Wyznaczyć osobę odpowiedzialną i zaplanować szkolenie kierownika. Zinwentaryzować urządzenia: IT, OT, medyczne, IoT, drukarki. Sprawdzić status w wykazie KSC. Wdrożyć kontrolę dostępu do sieci i segmentację z blokowaniem nieznanych urządzeń. Spisać krytycznych dostawców.

I kwartał 2027

Przeprowadzić szacowanie ryzyka i zbudować SZBI: polityki, zarządzanie aktywami, kontrola dostępu, ciągłość działania, łańcuch dostaw, kryptografia. Podłączyć się do systemu S46 i wskazać osoby do kontaktu. Uruchomić procedurę obsługi incydentów.

Przed audytem

Przeprowadzić audyt zerowy (gap analysis). Wprowadzić regularne raporty dla zarządu. Zbierać datowane dowody działania zabezpieczeń: raporty, rejestry, logi. Czego nie udokumentowano, tego dla audytora nie ma.

Network Access Control (NAC) a wymagania UKSC: macmon NAC w praktyce

macmon NAC to rozwiązanie klasy Network Access Control marki Belden, rozwijane w Niemczech. Działa bez agentów na urządzeniach i niezależnie od producenta przełączników: egzekwuje dostęp przez SNMP, a tam, gdzie sieć to obsługuje, przez 802.1X i RADIUS. Nie zastępuje SZBI. Zamyka jego sieciową część: widoczność urządzeń i kontrolę dostępu.

  • Zarządzanie aktywami: inwentarz urządzeń na żywo i mapa topologii sieci.
  • Kontrola dostępu: nieznane urządzenie jest blokowane albo trafia do kwarantanny w chwili podłączenia.
  • Segmentacja sieci: automatyczne przypisywanie VLAN-ów w LAN i WLAN.
  • Obsługa incydentów: wykrywanie podszywania się pod urządzenia i zduplikowanych adresów IP, izolacja urządzenia, przekazywanie zdarzeń do SIEM. Zgłoszenie do CSIRT pozostaje odrębną procedurą.
  • Goście i serwisanci: dostęp ograniczony w czasie i odizolowany od reszty sieci.
  • Urządzenia bez agentów: OT, aparatura medyczna, drukarki i IoT są widoczne bez instalowania czegokolwiek.

Dlaczego samo 802.1X nie wystarcza w fabryce i w szpitalu. 802.1X wymaga na urządzeniu klienta (suplikanta), którego drukarki, sterowniki PLC czy aparatura medyczna zwykle nie mają. Dla nich stosuje się MAB (MAC Authentication Bypass), czyli wpuszczenie urządzenia na podstawie samego adresu MAC, który łatwo podrobić. SANS zwraca uwagę, że urządzenia uwierzytelniane przez MAB często dostają nieograniczony dostęp do sieci. macmon NAC rozpoznaje urządzenie po większej liczbie cech niż MAC: system operacyjny, domena, nazwa, otwarte porty, dane z tablic ARP, DHCP i DNS. Dzięki temu wykrywa podszywanie się pod adres MAC, ARP spoofing i niezgodność MAC–IP. W jednej z fabryk samochodów urządzenia są dodatkowo cyklicznie sprawdzane po odcisku SSH i certyfikacie TLS.

Kiedy NAC nie wystarczy. NAC nie napisze polityk SZBI, nie przeprowadzi szacowania ryzyka i nie zgłosi incydentu za Państwa. Daje dowody do tych procesów. Firmy z jednolitą siecią jednego producenta mogą zacząć od 802.1X wbudowanego w przełączniki, jeśli zespół IT ma czas na jego utrzymanie. Kto woli NAC jako usługę chmurową zamiast serwera w swojej infrastrukturze, może rozważyć Portnox, który Softprom również dystrybuuje.

Wdrożenia macmon NAC w sektorach objętych NIS2

Energetyka — Stadtwerke Ettlingen (Niemcy)

Gniazdko w pensjonacie okazało się wejściem do sieci dyspozytorni. Ok. 220 pracowników, 4 lokalizacje, dwie osoby w IT. Monitorowanie portów z macmon NAC uruchomiono w dwa dni.

Ochrona zdrowia — Haßberg-Kliniken (Niemcy)

Na aparaturę medyczną nie da się zainstalować agenta, więc widzi się ją dopiero na poziomie sieci. Dwa szpitale, ok. 1000 urządzeń, w tym 76 medycznych i 250 drukarek. Dwutygodniowy test przed uruchomieniem produkcyjnym.

Administracja publiczna — Miasto Memmingen (Niemcy)

Zagrożenie przychodzi z prywatnym laptopem i sprzętem serwisanta. Ok. 750 pracowników urzędu. Do sieci trafiają tylko urządzenia zatwierdzone przez IT, a VLAN Manager przypisuje segmenty automatycznie.

Produkcja — Hagleitner (Austria)

Dwie osoby w IT na 2750 węzłów i ponad 45 VLAN-ów. Automatyczne przypisywanie VLAN-ów pozwoliło przenieść działy w trakcie pracy, bez przepinania kabli.

Teraz wiemy, kiedy i gdzie ktoś podłączył nieznane urządzenie, a do sieci trafiają tylko urządzenia zatwierdzone przez dział IT.

Stefan Schönhals, kierownik Urzędu ds. Informatyki i Komunikacji, Miasto Memmingen

Wycena projektu i 30-dniowy trial macmon NAC od Softprom

  • Wycena projektu: liczba urządzeń, lokalizacji i przełączników, potrzebne moduły, harmonogram wdrożenia.
  • Trial: bezpłatny, 30 dni, w Państwa infrastrukturze, na żywych danych z sieci.
  • Wynik trialu: lista urządzeń podłączonych do sieci, którą można od razu wykorzystać w rejestrze aktywów SZBI.

Dla partnerów: integratorzy i dostawcy usług zarządzanych mogą łączyć macmon NAC z własnymi usługami wdrożeniowymi przed terminem 3 kwietnia 2027 r. Softprom zapewnia wsparcie przedsprzedażowe i rejestrację projektów.

Najczęściej zadawane pytania

To ta sama ustawa. KSC to krajowy system cyberbezpieczeństwa, czyli sieć podmiotów, organów i zespołów CSIRT. UKSC (ustawa o KSC) to akt prawny, który ten system tworzy. Nowelizacja wdrażająca NIS2 obowiązuje od 3 kwietnia 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 252).

Nie ma czegoś takiego jak certyfikat KSC. Ministerstwo Cyfryzacji wskazuje, że firmy z systemem zarządzania wdrożonym według standardów mogą wykorzystać i dostosować istniejącą dokumentację. Sama dokumentacja nie wystarczy: procedury muszą być wdrożone, przetestowane i stosowane.

S46 to system teleinformatyczny Ministra Cyfryzacji z art. 46 UKSC. Służy do wpisu do wykazu KSC, zgłaszania incydentów i wymiany informacji o zagrożeniach. Podmioty kluczowe i ważne muszą z niego korzystać od 3 kwietnia 2027 r.

System zarządzania bezpieczeństwem informacji (SZBI) to zestaw polityk, procedur i zabezpieczeń opartych na szacowaniu ryzyka. Art. 8 UKSC wymaga m.in. zarządzania aktywami, kontroli dostępu, ciągłości działania, bezpieczeństwa łańcucha dostaw i kryptografii. Termin: 3 kwietnia 2027 r.

Wprost obowiązuje dostawców DNS, rejestry TLD, chmurę, centra danych, CDN, dostawców usług zarządzanych i MSSP, platformy handlowe, wyszukiwarki, serwisy społecznościowe i usługi zaufania. Wymagania wdrażają w ciągu 12 miesięcy od spełnienia przesłanek.

Szpitale i inne podmioty ochrony zdrowia są w załączniku nr 1, zakłady produkcyjne (m.in. maszyny, elektronika, pojazdy, wyroby medyczne) w załączniku nr 2. Podmioty publiczne, w tym samorządy, występują w obu, a Minister Cyfryzacji wpisuje je do wykazu z urzędu.

Ustawa nie nazywa konkretnej technologii. Wymaga zarządzania aktywami i kontroli dostępu w ramach SZBI, a audytor zapyta o dowody. NAC (Network Access Control) daje inwentarz urządzeń na żywo, blokuje nieznane urządzenia i przypisuje VLAN-y, więc pokrywa sieciową część tych wymagań.

Przez formularz na stronie Softprom. Inżynier Softprom przygotuje wycenę projektu macmon NAC pod Państwa sieć, a na życzenie uruchomi bezpłatny 30-dniowy trial w Państwa infrastrukturze.

Przygotowane przez redakcję Softprom. Więcej o kategorii: macmon NAC od Belden.